Talet på barn som er fødde etter assistert befruktning aukar stadig, og særleg talet på barn som blir til ved hjelp av donor. Behandlingar med assistert befruktning utført i 2023 ga opphav til 3 476 barn. Behandling med donorsæd og donoregg utført i 2023 ga til saman 722 barn (20,7 prosent av alle barn fødde etter behandling med assistert befruktning utført i 2023). Dette er dei høgaste tala vi har registrert så langt.
Data frå 2023 er med i oversiktane over trendar og utvikling, men blir her presentert i litt meir detalj.
Fødslar og barn
Behandlingar med assistert befruktning utført i 2023 ga opphav til i alt 3476 barn. Det er det høgaste talet vi har registrert så langt.
Behandlingar utført i 2023 førte til totalt 3 362 fødslar. Av dei var 3 252 fødslar med eitt barn, det var 106 tvillingfødslar og 4 fødslar med trillingar. Det vil seie at 3,3 prosent av fødslane etter behandling med assistert befruktning utført i 2023 var fødslar med meir enn eitt barn, det same som i 2022.
Fødslar fordelt på aldersgrupper og offentlege/ private klinikkar
Det blei til saman 1 953 fødslar etter behandlingar på offentlege klinikkar og 1 409 etter behandlingar på private klinikkar. Det er framleis flest fødslar etter behandlingar ved dei offentlege klinikkane (58 prosent versus 42 prosent).
Dersom vi ser nærmare på aldersfordelinga på desse fødslane, ser vi at både offentlege og private klinikkar har flest fødslar i aldersgruppene 30 til 34 og 35 til 39. Dei private klinikkane skil seg ut ved at dei har meir enn dobbelt så mange fødslar i aldersgruppa 40 år og eldre, eit teikn på at dei også gir behandling til fleire kvinner i denne aldersgruppa enn det dei offentlege klinikkane gjer.
Talet fødslar (Y-aksen) gjeld for fødslar etter behandling utført i 2023. Fødselen kan ha skjedd same året eller året etter. I denne figuren manglar 10 fødslar, vi har ikkje data om aldersgrupper for desse.
Barn fødde etter behandling med donor
722 av barna som blei til ved hjelp av assistert befruktning i 2023 blei til ved hjelp av ein eggdonor eller sæddonor. Det er ei ganske markant auking samanlikna med 2022 og åra før.
- 604 av barna blei til etter behandling med donorsæd. Det er 47 fleire enn i 2022.
- Av desse var 51 blitt til ved hjelp av partnardonasjon av egg (ROPA). Det vil seie at egget kjem får den eine kvinna i eit likekjønna par, blir befrukta med donorsæd, og så blir det sett inn i den andre kvinna, som ber fram og føder barnet.
- 118 av barna blei til etter behandling med donoregg. Det er 28 fleire enn i 2022.
Dersom vi ser på fordelinga mellom offentlege og private klinikkar i 2023, er biletet slik:
Talet på barn fødde (Y-aksen) gjeld for fødslar etter behandling utført i 2023. Barna kan vere fødde same året eller året etter. Dei aller fleste (108) av dei 118 barna fødd etter behandling med donoregg blei til på ein privat klinikk. 174 av barna fødde etter behandling med donorsæd blei til ved ein offentleg klinikk, og meir en dobbelt så mange (430) blei til ved ein privat klinikk.
Vi har ikkje eksakte tal på kor mange av desse barna som er blitt til ved hjelp av egg eller sæd som er importert frå ein egg- eller sædbank i eit anna nordisk land. Det er fordi mange private klinikkar importerer donoregg eller donorsæd, og i tillegg bruker dei eigne donorar.
Offentleg verksemd bruker berre eggdonorar som er rekruttert i Norge. Vi veit også at 149 av barna fødde etter bruk av donorsæd ved offentleg klinikk hadde ein donor frå Norge og resten hadde ein donor frå Danmark. Det er fordi det berre er ein offentleg klinikk som har brukt sæd får ein sædbank i utlandet, og denne klinikken rekrutterer ikkje eigne donorar.
Fødslar fordelt på metode
Rapportane som blir sendt til Helsedirektoratet inneheld data om bruk av metodar. Det blir rapportert om desse metodane:
- inseminasjon (IUI) med bruk av partnarsæd eller donorsæd
- IVF/ICSI: Befruktning utanfor kroppen der egg og sæd blir blanda saman i ei laboratorieskål (IVF) eller der ein injiserer ei enkelt sædcelle i kvart egg (ICSI). Begge metodar kan vere aktuelle både ved bruk av partnarsæd og donorsæd, og i nokre tilfelle bruker ein ICSI ved befruktning av donoregg. Omfattar også bruk av sæd frå testikkel eller bitestikkel som er henta ut ved kirurgisk teknikk i kombinasjon med ICSI.
- innsetting av embryo som er laga ved hjelp av IVF/ICSI og som har vore fryst (Frozen Embryo Transfer, FET): Aktuell ved bruk av partnarsæd, donorsæd eller donoregg, og ved partnardonasjon av egg (ROPA). Dei aller fleste behandlingane med eggdonasjon blir registrert som FET fordi det er vanleg at egget blir lagra fryst før det blir befrukta, eller at egget blir befrukta med sæd frå kvinna sin ektefelle eller sambuar, og så lagra fryst før det blir brukt.
Figuren viser kor mange fødslar som blei registrert etter bruk av dei ulike metodane. Talet på fødslar (Y-aksen) er registrert på året behandlinga blei utført, og kan ha skjedd same året eller året etter.
Data frå behandling utført i 2023 viser at det var flest fødslar etter innsetting av embryo som har vore fryst (FET), i alt 1 825 fødslar (både med og utan donor). Det svarer til rundt 54 prosent av fødslane etter assistert befruktning dette året, og er ei auking samanlikna med tidlegare år. Nedfrysing av embryo har vore avgjerande for ein ønska nedgang i førekomst av tvillingar og blir også brukt når det er risiko for hyperstimuleringssyndrom hos kvinna. Akkumulering av embryo på frys bør ein gjere når det er medisinsk grunnlag, til dømes pga. kvinna sin alder eller hos kvinner med reduserte eggstokkreservar. Det er anbefalt å gjere innsettingar av ferske embryo der det er mogleg. Det er også anbefalt at talet på stimuleringar og uttak av egg er så lågt som mogleg.
Det blei til saman 1 325 fødslar etter behandlingar med IVF eller ICSI (inkludert behandlingar med sæd henta ut frå testikkel eller bitestikkel), ca. 39 prosent av alle fødslar etter behandling med assistert befruktning utført i 2023.
Tal på fødslar etter inseminasjon (IUI) viser at ein stor del av desse (191 av 222, ca. 86 posent) var eit resultat av behandlingar med donorsæd.